Adolf Siódmiak (1879-1944)

1 lutego 1879 roku w Krakowie urodził się Adolf Siódmiak: architekt (absolwent Architektury Politechniki Wiedeńskiej). Do jego najważniejszych prac zaliczyć należy: budynek sierocińca dla dzieci żydowskich przy ul. Kołłątaja 13 w Tarnowie, „Dom Wenecki” przy Rynku Głównym 11, dom mieszkalny pracowników cmentarza żydowskiego przy ul. Jerozolimskiej 14, hala przedpogrzebowa na cmentarzu żydowskim przy ul. Jerozolimskiej 14, wille przy ul. Chłopickiego 16, 3, Misiołka 3, Litewskiej 13 oraz Kościelnej 5, Żydowski Dom Akademicki Stowarzyszenia Studentów UJ „Ognisko” przy ul. Przemysłowej 3 (wspólnie z Tobiaszem Wexnerem), kamienice przy ul. Krasińskiego 10 oraz Morawskiego 10 (wspólnie z Henrykiem Rittermanem), budynki „Składnicy Piwa Żywieckiego” przy ul. Zbożowej 2, Żydowski Dom Gimnastyczny przy ul. Wietora 13-15, dworzec autobusowy przy ul. Bohaterów Getta 19 jak również kamienice przy ul. Syrokomli 11a, Ujejskiego 5,…

Wiktor Rudolf Ormicki (1898-1941)

1 lutego 1898 roku w Staroniwej obecnie dzielnicy Rzeszowa, urodził się Wiktor Rudolf Ormicki, wł. Nussbaum syn Fryderyka Wilhelma, prawnika i urzędnika kolejowego, oraz Salomei z Ameisenów: geograf, wykładowca Uniwersytetu Jagiellońskiego (UJ). Po zakończeniu edukacji gimnazjalnej oraz po odbyciu służby wojskowej w armii austriackiej podjął studia na Wydziale Prawa UJ. W obliczu wojny polsko – bolszewickiej, zarzucił naukę i wstąpił do Wojska Polskiego. Po powrocie z wojska w 1922 roku, podjął ponownie naukę, tym razem zdecydował się na Wydział Filozoficzny UJ, kierunek – geografia. Ważnym wydarzeniem w jego życiu była decyzja o zmianie nazwiska z Nussbaum na Ormicki, którą podjął w 1924 r. Prawdopodobnie duży wpływ na to miała jego późniejsza żona Maria Irena Czałczyńska. W roku 1926 broni doktorat, dwa lata później zostaje mianowany starszym asystentem…

Edwin Opoczyński (1918-2000)

25 stycznia 1918 roku w Krakowie urodził się Edwin Opoczyński syn Aleksandra Bibersteina; lekarz specjalista w zakresie chirurgii i ortopedii.Edwin Opoczyński kształcił się w Krakowie, gdzie zdał maturę, a następnie podjął studia medyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim. W dniu wybuchu wojny, był studentem III roku medycyny, jednocześnie pracował jako wolontariusz na Oddziale Chorób Wewnętrznych Szpitala im. Gabriela Narutowicza w Krakowie. Po inwazji niemieckiej we wrześniu 1939 roku jego dalsza praca w tym szpitalu była niemożliwa i przeniósł się do szpitala żydowskiego mieszczącego się przy ul. Skawińskiej, który – już po utworzeniu getta – przeniesiony został na jego teren. Po likwidacji krakowskiego getta w marcu 1943 roku został przeniesiony do obozu pracy przymusowej Kraków-Płaszów, a następnie do obozów w Szebniach i Rymanowie, gdzie pozostał niemal do końca 1943 roku. Pod…

Fryderyk Tadanier (1892-1960)

18 stycznia 1892 roku w Kamionce Strumiłowej urodził się Fryderyk Tadanier; architekt, przedstawiciel modernizmu. Autor takich projektów jak: budynek Komunalnej Kasy Oszczędności przy placu Szczepański 5 (razem z Stefanem Strojkiem), budynek Wydziału Powiatowego na rogu m.in. Słowackiego 18a i ul. Łobzowskiej 44, (razem z Stefanem Strojkiem), przebudowa Poczty Głównej przy ul. Wielopole 2, domu społecznego Wojewódzkiego Związku Międzykomunalnego Opieki Społecznej przy ulicy Praskiej, kamienicy Fabryki Ćmielów w Krakowie przy ul. Biskupiej 11 i ul. Sereno Fenn’a 2, przebudowa Teatru Bagatela, budynek poczty dworcowej w Krakowie, budynek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przy ul. Pędzichów 27.Fryderyk Tadanier ukończył studia na Wydziale Budownictwa Lądowego Politechniki Lwowskiej. Jednak swoje życie zawodowe związał z Krakowem, projektując lub przebudowując tam wiele ważnych obiektów. Był również wykładowcą na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. W czasie…

Lata wielkiego kryzysu …

Lata 1929–1933 to okres ogólnoświatowego wielkiego kryzysu gospodarczego zapoczątkowanego wydarzeniami tzw. czarnego czwartku (24 X 1929), w czasie którego ceny akcji na Nowojorskiej Giełdzie Papierów Wartościowych raptownie spadły. W tym okresie szalało bezrobocie będące efektem spadku produkcji przemysłowej. Ówczesna Polska była państwem rozwijającym się, zatem bardzo dotkliwie odczuła ten okres. Nie wiemy, jak zakończyłoby się to wszystko, gdyby nie szeroki oddźwięk krakowskich sfer żydowskiej ortodoksji na odezwę rabina krakowskiego – Józefa Kornitzera – o wyznaczeniu dnia postu i ofiary w intencji zahamowania kryzysu ekonomicznego na jeden z chłodnych styczniowych dni roku 1933. W takim okresie – pisał w odezwie Rabin – godzi się ustalić dzień pokuty, modlitwy i dobroczynności celem pobudzenia litości Wiekuistego nad jego przygnębionym ludem. Dlatego uznaliśmy za nasz obowiązek wyznaczyć post i wezwać do…

14 stycznia 1945 r. Niemcy zlikwidowali obóz KL Plaszow.

„Od września 1944 r. – jak pisze Ryszard Kotarba – więźniowie pod nadzorem niemieckich kapo rozbierali baraki mieszkalne i warsztatowe, demontowali urządzenia i maszyny z gemeinschaftów, pakowali surowce. Z obozowej bocznicy kolejowej wszystko, co wartościowe odsyłano do Rzeszy. Po ostatnich transportach w obozie pozostała kilkusetosobowa grupa likwidacyjna, składająca się głównie z więźniów żydowskich i przeznaczona do porządkowania terenu. Resztę załogi przeniesiono do koszar, niektóre obiekty zajęto dla potrzeb wojskowych, zlikwidowano szpital obozowy. Ostatecznie Niemcy opuścili obóz 14 stycznia 1945 r. Pod komendą SS-Hauptscharführera Kurta Schupkego, ponad sześćsetosobową grupę więźniów, w tym ponad 150 kobiet, poprowadzono w kierunku Oświęcimia. Piesza ewakuacja trwała 3 dni, kilku osobom udało się uciec w ogólnym chaosie, bez konsekwencji dla innych więźniów. W 1945 r. Armia Czerwona zajęła opustoszały teren i resztę obozowego…

Wilhelm Berkelhammer (1889-1934)

14 stycznia 1889 roku w Tarnowie urodził się Wilhelm Berkelhammer: dziennikarz, syjonista, redaktor naczelny Nowego Dziennika, jeden z założycieli zachodniomałpolskiej Organizacji Syjonistycznej Partii Pracy „Hitachdut”, delegat na XII Kongres Syjonistyczny w Karlsbadzie w 1921 roku, członek Zarządu Syndykatu Dziennikarzy Krakowskich, współtwórca Żydowskiego Komitetu Pomocy Uchodźcom z Niemiec, Ukończył gimnazjum w Tarnowie, a następnie wydział prawa na uniwersytecie w Wiedniu, gdzie w 1912 roku uzyskał doktorat. Praktykę adwokacką prowadził w Tarnowie oraz Krakowie. Był wydawcą Berkelhammer Verlag, ukazującego się w Wiedniu w latach 1917-1920 oraz polskojęzycznego miesięcznika „Moriah”. W 1919-1920 i 1925-1934 pełnił funkcję naczelnego redaktora krakowskiego „Nowego Dziennika” – pierwszego w Europie żydowskiego dziennika wydawanego w języku kraju osiedlania. Należał do grona najpłodniejszych publicystów żydowskich w okresie międzywojennym. Współpracował z lwowską „Chwilą”, warszawskim „Naszym Przeglądem” i „Miesięcznikiem…

Maria Einhorn-Susułowska (1915-1998)

14 stycznia 1915 roku w Gorlicach urodziła się „madame Susu”, jak mówili o niej studenci, Maria Einhorn-Susułowska. Była kobietą, która nie przystawała do ponurej powojennej rzeczywistości. Wyróżniała się elegancją i obyciem w świecie. Obdarzona ogromnym poczuciem humoru, była osobą lubianą i powszechnie szanowaną. Mówiła o sobie: „jestem polską Żydówką”, zawsze mocno identyfikowała się ze swoim pochodzeniem. W swojej długoletniej pracy dydaktyczno-naukowej była m.in. Prodziekanem Wydziału Filozoficzno-Historycznego UJ, delegatem do senatu oraz członkiem wielu towarzystw naukowych w kraju i za granicą.Maria Einhorn-Susułowska ukończyła pedagogikę na Wydziale Filozoficznym UJ w roku 1938. Po studiach zdecydowała się wrócić do rodzinnego miasta, gdzie udzielała korepetycji. Podczas wojny ukrywała się, wykorzystując dokumenty swojej przyjaciółki M. Susułowskiej, które otrzymała od jej męża – późniejszego ministra sportu – Włodzimierza Reczka. Podczas wojny straciła rodziców…