Aleksandra Kurczab /Ala Zimmenstark/ PŁASZÓW DZISIAJ Spacerownik? Park dla rowerzystów? Cmentarz? Obóz? Młode mamy pchają wózki z dziećmi dwudziestego pierwszego wieku, a młody tatuś krzyczy na mnie, gdy chcę podjechać autem inwalidzkim pod pomnik. „Pomnik? Jaki pomnik? Zaraz zawołam straż”. On ma rację. Jest zakaz wjazdu. Czuję wewnętrzne rozdarcie. Ja chcę raz jeszcze dotknąć ziemi, która nosi w sobie prochy i krew tysięcy Żydów polskich i węgierskich, chcę usłyszeć w ciszy słonecznego dnia krzyk ich bólu. Dlatego odnowiłam wstrząsający napis na niewielkim pomniku. Napis w języku żydowskim i polskim. Moi współbracia, mogłam zrobić tylko tyle. Ale nie ma dnia, abym nie była z tymi, którzy padli z rąk katów. Co za straszny wiek, co za potworny zamysł zlikwidowania narodu na tak niebywałą skalę i tak nieludzkimi środkami. Chciałabym, aby u…

4 czerwca 1930 w Krakowie urodził się Ludwik Flaszen syn Feliksa i Justyny z domu Frischer; krytyk teatralny i literacki, pisarz, tłumacz, eseista, teatrolog i reżyser. Współtwórca Teatru Laboratorium i wieloletni partner twórczego dialogu z Jerzym Grotowskim. Odznaczony min. w 2000 przez prezydenta RP Aleksandra Kwaśniewskiego Krzyżem Komandorskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej, uhonorowany również doktoratem honoris causa Uniwersytetu w Turynie. Autor min. takich prac jak: Głowa i mur (Kraków 1958), Cyrograf (Kraków 1971), Teatr – sztuka antraktu. Marzyciele (Wrocław 2003). Zaraz po wybuchu wojny wraz z rodziną wyemigrował do Lwowa, skąd władze radzieckie zesłały rodzinę Flaszenów w rejon środkowej Wołgi a następnie do Uzbekistanu, gdzie doczekali końca wojny. Ludwik Flaszen powrócił do Polski w 1946 i osiedlił się w Krakowie. Maturę zdał w 1948 następnie ukończył w 1952 filologię polską na Uniwersytecie Jagiellońskim. Od 1951 był członkiem Związku Literatów Polskich. W latach…

31 maja 1904 roku w Krakowie urodził się Stefan Ritterman syn Izydora oraz Marii zd. Dawidowicz: profesor UJ, prodziekan Wydziału Prawa UJ. W 1922 roku rozpoczął studia na Wydziale Lekarskim UJ. Dość szybko, bo już rok później zmienił kierunek i został studentem Wydziału Prawa UJ. Ritterman był niezwykle wszechstronnie uzdolniony, bowiem równolegle ze studiami prawniczymi ukończył studia muzyczne w Konserwatorium Towarzystwa Muzycznego w Krakowie oraz władał biegle trzema językami obcymi – rosyjskim, niemieckim i francuskim. Tytuł magistra prawa uzyskał w 1927 roku a już dwa lata później stopień doktora. W momencie rozpoczęcia działań wojennych w 1939 roku uciekł do Lwowa, następnie jako „wróg klasowy” został zesłany przez sowieckiego okupanta za Ural. W 1946 roku wrócił do Polski. W 1956 roku został powołany na stanowisko docenta, a w 1965 roku profesora.…

31 maja 1897 roku w Nowym Sączu urodziła Zofia Ameisenowa; profesor historii sztuki Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, kustosz Biblioteki Jagiellońskiej. W 1915 roku rozpoczęła studia na Wydziale filozoficznym UJ, gdzie studiowała historię sztuki i archeologię. Po zakończeniu studiów podjęła pracę w Bibliotece Jagiellońskiej, zajmując się zbiorami graficznymi oraz problematyką żydowskiej ikonografii Starego Testamentu, należąc już wtedy do czołówki badaczy dziejów średniowiecza. Po wybuchu wojny wyjechała do Lwowa następnie Łucka oraz Kosowa, gdzie trafiła do getta. Wraz z mężem udało się jej uciec do Rumunii, znajdując schronienie na Bukowinie, a następnie w jednym z bukaresztańskich klasztorów. Po zakończeniu wojny powróciła do pracy w Bibliotece Jagiellońskiej. Pomimo możliwości wyjazdu do Izraela, nie zdecydowała się opuścić „swoich” zbiorów, była bowiem bardzo zaangażowana w życie i działalność Biblioteki. W 1955 roku otrzymała tytuł naukowy…

27 maja 1871 roku w Krakowie urodziła się Róża Rock zd. Grossman: działaczka społeczna, twórczyni nowoczesnego zakładu wychowawczego dla sierot żydowskich w Krakowie. W 1918 roku na czele Stowarzyszenia Krakowskich Kobiet Izraelickich dla Ochrony i Wychowania Sierot „Megadle Jesomim”, które od roku 1922 nosiła nazwę Stowarzyszenie Zakładu Wychowawczego Sierot Izraelickich w Krakowie „Bet Megadle Jesomim”, stanęła Róża Rock, która w przeciągu paru lat uczyniła z niego doskonale funkcjonującą instytucję opiekuńczą. Wychowankowie zakładu zdobywali wykształcenie ogólne na poziomi elementarnym oraz praktyczne umiejętności zawodowe dające im szansę samodzielnego utrzymania po opuszczeniu placówki. Dzięki rozbudowie siedziby zakładu przy ul. Dietla, znacznie poprawiły się warunki bytowe wychowanków. Warto podkreślić, że pracę nadzorował jej mąż, Łazarz Rock, architekt i radny miasta Krakowa. W 1937 roku w zakładzie było 89 sierot obojga płci. Róża Rock nazywana…