Miriam Akavia (1927-2015)

20 listopada 1927 roku w Krakowie urodziła się Miriam Akavia (dawniej Matylda Weinfeld); pisarka oraz tłumaczka, przewodnicząca Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Izraelskiej w Izraelu. Wychowała się w zasymilowanej rodzinie żydowskiej. Oboje rodziców straciła podczas wojny, którą spędziła w krakowskim getcie, obozach KL Plaszow, KL Auschwitz oraz Bergen-Belsen. Gorąca orędowniczka pojednania polsko-żydowskiego, za co otrzymała Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej. „Zaraz po wojnie myślałam, że moja noga już nigdy tutaj niepostanie. Dzisiaj już wiem, że nie mogę wykreślić Polski, a zwłaszcza Krakowa, z mojego życia” powiedziała kiedyś podczas spotkania z młodzieżą w Polsce. Zmarła 16 stycznia 2015 roku w Tel Awiwie. Do najbardziej znanych jej prac w Polsce zaliczyć należy: Jesień młodości, Kraków 1989Moja winnica, Warszawa 1990Cena, Wrocław 1992Moje powroty, Kraków 2005 Wspomnienia Miriam Akavii fot. Miriam Akavia. Fot. PAP/S. Łaszewski

Natan Gross (1919-2005)

16 listopada 1919 r. w Krakowie urodził się Natan Gross syn Jakuba; reżyser, scenarzysta, producent filmowy, krytyk i historyk filmu, poeta, pisarz, edytor i wydawca publikujący w języku polskim i hebrajskim. Ukończył Gimnazjum Hebrajskie w Krakowie. Maturę zdał w 1938 r. i podjął studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz równolegle na krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych. Niestety wojna przerywa jego edukację. Zaraz na początku wojny usiłuje przedostać się do Lwowa, lecz na wieść o zajęciu miasta przez Sowietów, którą otrzymał niemal na jego rogatkach, decyduje się na powrót do Krakowa, gdzie pozostaje do początku 1941 r. Od tego momentu zaczyna się gehenna okupacyjna rodziny Grossów. Przenoszą się w poszukiwaniu schronienia kolejno do podkrakowskich Czyżyn, Grębałowa, Wieliczki a następnie zostają wysiedleni do krakowskiego getta. W grudniu 1942 r. dzięki pomocy polskich przyjaciół…

Akcje deportacyjne z gett w Tarnowie i Rzeszowie.

15 listopada 1942 roku Niemcy przeprowadzili kolejne akcje deportacyjne z gett w Tarnowie i Rzeszowie. W Tarnowie po wyjściu robotników do pracy obstawiono dzielnicę żydowską. Wszystkich złapanych odsyłano na dworzec kolejowy, gdzie przygotowywano transport do obozu zagłady w Bełżcu. Zlikwidowano także wiele placówek pracy, a zatrudnionych w nich ludzi deportowano. Wywieziono wówczas ok. 2500-3000 Żydów, a około 30 zamordowano na miejscu. Po tej akcji podzielono getto na części A i B – dla pracujących i niepracujących. W Rzeszowie w wyniku akcji deportacyjnej wywieziono ok. 1500 Żydów do obozu śmierci w Bełżcu. Po tej akcji w rzeszowskim getcie zostało już tylko ok. 3500 mieszkańców. Również w Rzeszowie Niemcy podzielili getto na „getto A” – dla pracujących – znajdujące się na wschód od ul. Baldachowskiej oraz „getto B” – dla niepracujących –…

Jan Hilary Lachs (1881-1942)

15 listopada 1881 roku w Warszawie urodził się Jan Hilary Lachs syn Bernarda i Reginy. Wychowywał się w rodzinie konserwatywnej, bowiem do dwunastego roku życia posługiwał się wyłącznie językiem żydowskim (jidysz). W 1902 roku uzyskał świadectwo dojrzałości w II Gimnazjum Rządowym w Warszawie, a następnie podjął naukę w Wyższej Szkole Technicznej w Karlsruhe gdzie studiował chemię. W latach 1904–1905 studiował na uniwersytecie w Lipsku, skąd przeniósł się na uniwersytet w Heidelbergu. Stopień doktorski uzyskał w 1910 roku. W 1911 roku udał się do Berlina i znalazł zatrudnienie w Pracowni Biologicznej Szpitala Miejskiego. W 1912 roku powrócił do Warszawy. Przez rok był asystentem prof. Jana Zawidzkiego, wybitnego chemika, późniejszego rektora Politechniki Warszawskiej (1918/1919). Publikował w tym czasie artykuły z wynikami własnych prac oraz zamieścił liczne recenzje z zakresu badań chemicznych w…

Krakowskie obozy pracy dla Żydów (Julag I,II,III)

14 listopada 1943 roku Niemcy zlikwidowali obóz pracy dla Żydów w Bieżanowie (Judenarbeitslager III – Julag). Tego dnia grupę sześćdziesięciu więźniów wysłano do obozu w Płaszowie, a następnie rozstrzelano, tylko nielicznych wywieziono do obozu w Skarżysku. W tym czasie zostały także zlikwidowane pozostałe obozy pracy dla ludności żydowskiej: Julag I w Płaszowie oraz Julag II w Prokocimiu. Obozy pracy dla Żydów w Płaszowie, Prokocimiu i Bieżanowie wpisują się w tragiczne losy więźniów ginących od morderczej pracy. Ich istnienie, choć krótkie, pochłonęło wiele ofiar spośród ludności żydowskiej pochodzącej z Krakowa i okolic. Niestety, o istnieniu tych obozów pamięta dzisiaj niewiele osób. Co więcej, miejsca, gdzie były zlokalizowane, w żaden sposób nie są oznaczone. Jedynie wąska grupa ludzi interesująca się tym tematem zdaje sobie sprawę, że w tych miejscach rozegrała się tragiczna…

@ 2026 Gmina Wyznaniowa Żydowska w Krakowie