Za nami 35. Festiwal Kultury Żydowskiej w Krakowie, którego motywem przewodnim była BRAMA (Sha’ar). Jak co roku Gmina Wyznaniowa Żydowska w Krakowie aktywnie współtworzyła Festiwal, udostępniając swoje synagogi na koncerty, wydarzenia artystyczne, zwiedzanie oraz projekty multimedialne.
Jednym z najważniejszych przedsięwzięć była współorganizowana przez Gminę oraz Festiwal Kultury Żydowskiej wystawa „Spotkania – Jedność w Różnorodności”. W czasie Festiwalu była ona prezentowana w Synagodze Wysokiej, a po jego zakończeniu – dzięki pomocy wolontariuszy Festiwalu – została przeniesiona do Synagogi Tempel, gdzie jest dostępna dla zwiedzających od 7 lipca do 15 sierpnia 2026 roku.
Wystawa stanowi próbę przełożenia narracji literackiej na język fotografii artystycznej. Punktem wyjścia projektu jest opowiadanie „Jedność w Różnorodności”, które tworzy kontekst interpretacyjny dla prezentowanych prac. Fotografia została ukazana nie tylko jako narzędzie dokumentowania rzeczywistości, lecz przede wszystkim jako autonomiczne medium artystyczne, skłaniające do refleksji nad relacyjnością, wielogłosowością oraz współistnieniem różnych perspektyw w jednej przestrzeni kulturowej.
Istotnym elementem programu były również projekty multimedialne KAZ_LAB, które każdego wieczoru rozświetlały fasadę Synagogi Wysokiej przy ul. Józefa, wpisując się w tegoroczne hasło Festiwalu i nadając historycznej przestrzeni nowy, współczesny wymiar.
Jubileuszową edycję Festiwalu otworzył recital fortepianowy wybitnie utalentowanego pianisty – Yehudy Prokopowicza. Artysta jest laureatem czołowych nagród na prestiżowych konkursach pianistycznych i kameralnych oraz półfinalistą XIX Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina w Warszawie. Koncert inauguracyjny poprzedziło przemówienie Przewodniczącej Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Krakowie, Heleny Jakubowicz, która podkreśliła ogromną rangę Festiwalu:”wydarzenia, które od trzydziestu pięciu lat buduje mosty między ludźmi, kulturami i pokoleniami.
To wyjątkowy jubileusz. Przez trzy i pół dekady Festiwal stał się symbolem dialogu i wzajemnego poznawania. Na krakowskim Kazimierzu każdego roku przypomina nam, że kultura potrafi przezwyciężać uprzedzenia, leczyć rany i budować przyszłość opartą na szacunku.
Kraków od wieków był domem wielu kultur i religii. Żydowska historia tego miasta jest jego nieodłączną częścią. Festiwal Kultury Żydowskiej jest dowodem na to, że kultura żydowska nie należy wyłącznie do przeszłości – ona nadal żyje, inspiruje i łączy ludzi.
Od samego początku Gmina Wyznaniowa Żydowska w Krakowie była częścią tej niezwykłej historii. Towarzyszyliśmy Festiwalowi od jego pierwszej edycji, wierząc, że idea, którą stworzył Janusz Makuch, ma głęboki sens i wyjątkową wartość.
Dla mnie ma to również wymiar bardzo osobisty.
Mój BŁ.P Ojciec, wieloletni Przewodniczący Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Krakowie, należał do grona osób, które od początku uwierzyły w tę ideę. Z Januszem Makuchem łączyła go nie tylko wieloletnia współpraca, ale przede wszystkim szczera przyjaźń, oparta na wzajemnym szacunku, zaufaniu i wspólnej trosce o zachowanie oraz rozwój żydowskiego dziedzictwa Krakowa. Razem obserwowali, jak z odważnego marzenia rodzi się wydarzenie o światowej renomie. Jestem wdzięczna, że dziś mogę kontynuować tę drogę i że nasza Gmina nadal współtworzy Festiwal.
W czasach, gdy świat doświadcza tak wielu podziałów, kultura pozostaje przestrzenią dialogu, wzajemnego szacunku i nadziei.
Jako Przewodnicząca Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Krakowie dziękuję Januszowi Makuchowi za trzydzieści pięć lat odwagi, konsekwencji i wiary w sens tego dzieła.
Dziękuję wszystkim organizatorom, artystom, partnerom, sponsorom, wolontariuszom
i publiczności. Dzięki Państwu Festiwal stał się jednym z najważniejszych ambasadorów Krakowa na świecie.
Wierzę, że mój Ojciec z dumą patrzyłby dziś na to, jak pięknie rozwinęło się dzieło, któremu wraz z Januszem Makuchem przez tyle lat poświęcali swoje serce.”
Finałem Festiwalu był wyjątkowy koncert kantorów zatytułowany „Oto jest brama Pańska” (Ps. 118,20). Bezpośrednio przed koncertem odbyła się uroczystość wręczenia Januszowi Makuchowi – twórcy i wieloletniemu Dyrektorowi Festiwalu Kultury Żydowskiej w Krakowie – wyjątkowej nagrody „Pamięć spotkania”, przyznanej przez Klub Chrześcijan i Żydów „Przymierze” oraz Kapitułę Nagrody im. ks. Stanisława Musiała SJ.
Uroczystość odbyła się w niedzielę, 5 lipca 2026 roku, w Krakowie. Nagroda miała charakter jednorazowego wyróżnienia, ustanowionego specjalnie dla Janusza Makucha jako wyraz uznania za jego wieloletnią działalność na rzecz budowania dialogu chrześcijańsko-żydowskiego, popularyzowania kultury żydowskiej oraz tworzenia przestrzeni sprzyjającej spotkaniu, rozmowie i wzajemnemu poznaniu.
Podczas koncertu wystąpili światowej klasy kantorzy: Yaakov Lemmer, Shimmy Miller, Zevi Muller oraz Israel Rand. Towarzyszył im dwunastoosobowy Chór Kantorów w składzie: Blake Burroughs, Andre Cruz, Dominic Inferrera, Hillel Friedman, Moshe Haas, Lidor Mesika, Holgerd Vachlis, Shayki Kirshenboum, Gilad Nezer, Sean Clark, Afonso Santos oraz Benjamin Larham. Artyści zaprezentowali zarówno utwory z akompaniamentem fortepianu, jak i poruszające wykonania a cappella. Koncert poprowadził dyrygent Yossi Schwartz, a przy fortepianie towarzyszył wykonawcom Eric Freeman.
Tegoroczna, jubileuszowa edycja Festiwalu po raz kolejny potwierdziła, że krakowski Kazimierz pozostaje miejscem spotkania kultur, tradycji i dialogu. Zaangażowanie Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Krakowie w organizację wydarzeń artystycznych i edukacyjnych stanowi ważny element misji pielęgnowania dziedzictwa żydowskiego oraz budowania przestrzeni otwartej na wzajemne poznanie i współpracę.
