Natan Spira (1583-1633)

20 lipca 1633 r. zmarł Natan Spira (urodzony w 1583 r., niestety nie znamy jego dokładnej daty urodzin). Wybitny kabalista, kaznodzieja, znawca literatury talmudycznej i filozoficznej, przewodniczący sądu rabinackiego w Krakowie. Co ciekawe Spira był zięciem członka krakowskiego kahału Mojżesza Jakubowicza, który zapewnił mu środki na kontynuację studiów. Przez współczesnych był uważany za świętego. Głosił, że rozproszenie narodu żydowskiego (diaspora) i wędrówka dusz (gilgul neszamot), poprzez kolejne wcielenia, są karą za skażenie Izraela grzechem. Cały swój majątek poświęcił na cele dobroczynne i naukowe. Począwszy od 1617 roku był – jak pisze Henryk Halkowski – rektorem krakowskiej jesziwy, gdzie wykładał Torę, Talmud i komentarze według zasad kabały praktycznej Ariego, najwybitniejszego nowożytnego mistyka. Według legendy Spira całymi nocami „siedział w swej uczelni i zgłębiał kabalistyczne pisma”, a świeca w jego oknie była…

Zmarła błp. prof. Maria Buczyńska

Z głębokim żalem zawiadamiamy, że w dniu 15 lipca 2023 roku zmarła błp. prof. Maria Buczyńska, wieloletnia członkini naszej Gminy. – wychowawczyni wielu pokoleń uczniów X-tego Liceum Ogólnokształcącego im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, wieloletni lektor języka rosyjskiego w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Rodzina i przyjaciele  ​Pogrzeb odbędzie się w Krakowie w dniu 20 lipca 2023 roku o godzinie 12:00 na Cmentarzu Żydowskim w Krakowie przy ul. Miodowej 55.

Arnold Chaim de Porada Rapaport (1840-1907)

15 lipca 1840 r. w Tarnowie urodził się Arnold Chaim de Porada Rapaport syn Dawida i Karoliny zd. Herz: radny miasta Krakowa w latach 1872-1881, poseł na Sejm Krajowy (1876-1907) i do Rady Państwa (1879-1907), prezes Towarzystwa Opieki nad Zaniedbanymi Chłopcami Starozakonnymi w Krakowie, fundator szkoły rzemieślniczej dla młodzieży żydowskiej w Krakowie, przewodniczący Komitetu Pomocy dla Ubogiej Ludności Żydowskiej w Galicji. Członek założyciel Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Krakowie. Adwokat, przemysłowiec, finansista oraz filantrop. Absolwent Gimnazjum św. Anny w Krakowie (1858) i Wydziału Prawa UJ (1862). Doktorat obronił w 1863 r. Pracował jako adwokat od 1870 roku w Krakowie i Wiedniu. Członek rad nadzorczych Galicyjskiego Zakładu Kredytowego Ziemskiego i Galicyjskiego Towarzystwa Parcelacji i Budowy oraz Galicyjskiego Banku dla Handlu i Przemysłu w Krakowie, współorganizator Banku Krajowego w Galicji, doradca prawny…

Synagoga Kupa

Zapewne Państwo przechodzili ulicą Miodową, mijając synagogę Kupa, obok której obecnie mieści się siedziba Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Krakowie. To budowla wyjątkowa o bogatej historii. Sama nazwa wywodzi się od nazwy funduszu kahału (mi-kupat ha-kahal). Synagoga wybudowana została ok. l. 40 wieku XVII. Budowlę przyparto do muru miasta Kazimierz, zresztą resztki tego muru dalej można zobaczyć od strony ul. Warszauera. Obecnie poziom posadzki współczesnej synagogi został podniesiony jak zresztą wielu budowli w Krakowie, o ok. 80 cm względem pierwotnego stanu. W początkowym okresie w budynku znajdowały się odrębne sale dla mężczyzn i kobiet (obecnie babiniec synagogi znajduje się na antresoli, znajdującej się wewnątrz głównej sali modlitwy). Synagoga przechodziła wiele modernizacji. Pierwsza z nich została przeprowadzona w okresie, gdy mury Kazimierza straciły swoje obronne zastosowanie. Wówczas od strony północnej (ul. Warszauera)…

Policja żydowska w getcie

5 lipca 1940 r. na podstawie zarządzenia Stadthaupmana Carlo Gottloba Schmida (1889-1966), wydanego na polecenie gestapo, krakowski Judenrat zmuszony został do powołania Żydowskiej Służby Porządkowej tzw. Jüdischer Ordnungsdienst (OD). Szefem Policji mianowany został krakowski szklarz Symche Spira, który dał się zapamiętać jako oddany współpracownik Niemców. Jak wspomina pamiętnikarz getta, lekarz i społecznik Aleksander Bieberstein (1889-1979) w swojej pracy pt. Zagłada Żydów w Krakowie – „do Ordnungsdienstu dostały jednostki o niskiej etyce i moralności. Po zwolnieniu się ze służby ludzi przyzwoitych, którzy w warunkach stworzonych przez kierownictwo OD nie mogli działać zgodnie ze swym sumieniem, pozostali w OD szpiedzy, donosiciele, sadyści, ślepi wykonawcy rozkazów okupanta, mający z czasem na sumieniu życie bardzo wielu Żydów. Przez cały okres okupacji Ordnungsdienst był narzędziem w ręku gestapo, na jego polecenie odemani wykonywali bez zastrzeżeń…

@ 2026 Gmina Wyznaniowa Żydowska w Krakowie