Maksymilian Rose

19 maja 1883 roku w Przemyślu urodził się Maksymilian Rose syn Eliasza; lekarz neurolog, neuroanatom oraz psychiatra. Profesor neurologii i psychiatrii na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie. Maksymilian Rose ukończył studia medyczne z wyróżnieniem na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. W późniejszym okresie pobierał nauki w wielu europejskich klinikach. Min. W latach 1911–1912 był asystentem w kantonalnym Zakładzie dla Umysłowo Chorych w Rheinau w Szwajcarii. Od 1912 roku pracował w pracowni neurologicznej Zakładu Anatomii Opisowej UJ. W okresie I wojny światowej był lekarzem batalionowym w Legionach Polskich, a następnie kierował oddziałem neurologiczno-psychiatrycznym szpitali garnizonowych w Przemyślu i Krakowie. Prowadził też praktykę lekarską. W 1925 roku obejmuje stanowisko kierownika oddziału w Instytucie Cesarza Wilhelma w Berlinie. W 1928 roku został docentem neurologii Uniwersytetu Warszawskiego. Podejmuje również pracę w Szpitalu Psychiatrycznym w Tworkach. W…

Erna Rosenstein

17 maja 1913 r. we Lwowie urodziła się Erna Rosenstein; malarka oraz poetka żydowskiego pochodzenia. Studentka Wiener Frauen Akademie (1932-1934) oraz Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie (1934-1936). Była związana ze środowiskiem Grupy Krakowskiej, szczególnie bliska artystyczna przyjaźń łączyła ją z Jonaszem Sternem. W okresie II wojny światowej przebywała w lwowskim getcie, następnie ukrywała się w Warszawie oraz Częstochowie. Po wojnie współtworzyła wraz z min. Tadeuszem Kantorem oraz Jonaszem Sternem odradzającą się Grupę Krakowską. W 1949 r. wyszła za mąż za Artura Sandauera i zamieszkała w Warszawie. Po wojnie opublikowała szereg tomików poezji oraz była niezwykle płodną malarką. Zmarła 10 listopada 2004 r. w Warszawie. Spoczywa na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie Fot. © Jacek Kucharczyk, dostępna w https://web.archive.org/web/20071008191529im_/http://www.usakowska-wolff.com/Images/erna.jpg Czytaj więcej: https://zacheta.art.pl/pl/kolekcja/artysci/erna-rosenstein

Laura Kaufman

16 maja 1889 r. w Krakowie urodziła się Laura Kaufman córka Bernarda; profesor genetyki i drobiarstwa na Wydziale Rolnym Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, wybitna biolog-genetyk, członkini rzeczywista PAN.W wrześniu 1907 roku 18-letnia maturzystka, jako jedna z bardzo nielicznych wówczas kobiet podjęła naukę na Uniwersytecie Jagiellońskim i aż do końca życia będzie uczuciowo związana z tą uczelnią. „Zmarła 9 sierpnia 1972 r. Spoczywa w kwaterze zasłużonych na lubelskim cmentarzu przy ul. Lipowej. Na wieść o jej śmierci, jedna z uczennic powiedziała: „śmierć pani Laury to zamknięcie epoki”. Należała do pokolenia uczonych polskich z przełomu dwóch stuleci, tych którzy budowali zręby kraju po latach niewoli.” Zdjęcie pochodzi ze strony Lubelskiego Towarzystwa Naukowego Czytaj więcej: https://cbr.gov.pl/rme-archiwum/2007/rme17/rme.php?strona=59

Włodzimierz Sztejn

11 maja 1913 roku w Sławucie urodził się Włodzimierz Sztejn (Stein), syn Nauma.  Sławuta była miastem, w którym etnicznie dominowali Żydzi, stanowiąc około 1870 roku niemal 65% ogółu mieszkańców. W okresie międzywojennym znajdowała się w granicach ZSRR, będąc miasteczkiem położonym przy granicy z Polską. Podczas II wojny światowej Niemcy zamordowali niemal wszystkich żydowskich mieszkańców ówczesnej Sławuty, a jednym z niewielu, którzy przeżyli, był właśnie Włodzimierz Sztejn. Po agresji niemieckiej na ZSRR 22 czerwca 1941 roku jako żołnierz Armii Czerwonej, trafia do niewoli. Aby zatrzeć swoje żydowskie pochodzenie, niszczy dokumenty, ale musi jeszcze wytłumaczyć obrzezanie. Właściwie na poczekaniu tworzy swoje fikcyjne muzułmańskie korzenie. Od tego momentu zaczyna funkcjonować jako czerkieski żołnierz Armii Czerwonej, Emir Art. Husein. Znając podstawy języka arabskiego oraz modlitwy muzułmańskie, przez wiele dni skutecznie udowadnia otaczającemu go światu, że…

Najstraszniejsza akcja w KL Plaszow

14 maja 1944 roku w obozie płaszowskim odbyła się chyba najstraszniejsza akcja, jaką mogli wyreżyserować Niemcy. Kiedy pod Kinderheim (obozowy dom dziecka) podjechały samochody ciężarowe, z głośników popłynęła znana niemiecka piosenka dla dzieci pt. Mamusi, podaruj mi konika (niem. Mamatschi schenke mir Pferdchen). W tym momencie Niemcy załadowali w brutalny sposób dzieci do samochodów, które wyjechały z obozu. Jaki los spotkał te dzieci, chyba nie musimy pisać … W powszechnym odczuciu dzień ten był uznawany za najtragiczniejszy w dziejach całego obozu w Płaszowie.

@ 2026 Gmina Wyznaniowa Żydowska w Krakowie